Իրան, Իսրայել, ԱՄՆ. մեր տարածաշրջանն այս պահին վառոդի տակառի վրա է
Թեհրանը պնդում է ուրանը հարստացնելու իր իրավունքը՝ նույնիսկ եթե դա պատերազմի հանգեցնի. այս մասին, «РИА Новости»-ի փոխանցմամբ , հայտարարել է Իսլամական Հանրապետության արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին:
«Ինչու ենք մենք այդպես պնդել ու պնդում ուրանի հարստացումը և պատրաստ չենք հրաժարվել դրանից, նույնիսկ եթե մեզ պատերազմ պարտադրեն,- երեկ ասել է Արաղչին ու դա բացատրել Իրանի ինքնիշխան իրավունքով.- Քանի որ ոչ ոք իրավունք չունի մեզ ասել, թե ինչ պետք է ունենանք և ինչ չպետք է ունենանք» (նախարարի խոսքը մեջբերել է նրա պաշտոնական Telegram-ալիքը):
Արաղչին, РБК-ի փոխանցմամբ, նախօրեին հայտարարել էր, որ Իրանը կշարունակի ուրանը հարստացնել խաղաղ նպատակներով, ինչպես հիմա է անում, և չի ընդունի «զրոյական հարստացման» քաղաքականությունը:
Ինչպես հայտնի դարձավ այսօր, Իրանի փոխնախագահն ԱՄՆ-ին ուրանի հարստացման կրճատման պայման է դրել: Փոխնախագահ Էսլամիի խոսքով՝ Իրանը պատրաստ է նվազեցնել ուրանի հարստացման մակարդակը, եթե Վաշինգտոնը չեղարկի բոլոր պատժամիջոցները: Կընդունի՞ այս պայմանը Թրամփը… Դժվար թե: Եթե նույնիսկ ցանկանա էլ ընդունել, Իսրայելը թույլ չի տա, Իրանին հարվածելով կամ կտապալի առաջիկա բանակցությունները, դրանք չեն կայանա, կամ նույնիսկ եթե Թեհրանը և Վաշինգտոնը բանակցություններում Էսլամիի նշած վերոնշյալ պայմաններով համաձայնության գան, բանակցային այդ արդյունքը կզրոյացնի:
Իրանը կնվազեցնի ուրանի հարստացման մակարդակը, եթե ԱՄՆ-ը հանի Թեհրանի նկատմամբ բոլոր պատժամիջոցները. «Fararu» գործակալության տեղեկացմամբ, այս հայտարարությամբ է հանդես եկել Իրանի փոխնախագահ և Իրանի Ատոմային Էներգիայի կազմակերպության ղեկավար Մոհամադ Էսլամին: Խոսքը մինչև 60 տոկոս հարստացված ուրանից Իրանի հնարավոր հրաժարման մասին է։ Ըստ Էսլամիի, այդ հարցը կախված է նրանից, թե Վաշինգտոնի կողմից ի պատասխան արդյոք կչեղարկվե՞ն բոլոր պատժամիջոցները։
2025թ. նոյեմբերի սկզբին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ը պատրաստ է քննարկել Իրանի դեմ պատժամիջոցների չեղարկման հարցը, բայց… Հենց այստեղ պետք է պարզաբանել, թե դրա դիմաց ինչ է պահանջում ԱՄՆ-ը: Պատժամիջոցների սահմանման հիմնական պատճառները ԱՄՆ-ի կեղծ մեղադրանքներն են այն մասին, թե Իրանը խախտում է միջազգային պարտավորությունները և զբաղվում է գլոբալ անվտանգությանը սպառնացող գործունեությամբ (Միացյալ Նահանգներն այս մեղադրանքն Իսրայելին ներկայացնելու փոխարեն, ներկայացրել է Իրանին):
Թեհրանին ուղղված Վաշինգտոնի հիմնական պահանջները ներառում են բալիստիկ հրթիռների և պոտենցիալ միջուկային զենքի մշակումից, ահաբեկչական կազմակերպությունների ֆինանսավորումից (ինչպիսիք, ըստ Վաշինգտոնի, «Հըզբոլլահը» և «Հուսիներն» են), Իրանում մարդու իրավունքների խախտումներից, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի և նրա դաշնակիցների նկատմամբ թշնամական հռետորաբանությունից հրաժարումը: Թեհրանը միանգամայն իրավացիորեն ու կտրականապես բացառել է իր հրթիռների հեռահարության ու քանակի սահմանափակումը, պատրաստակամություն է հայտնել բանակցել միայն իր միջուկային ծրագրի շուրջ:
Ընդգծենք նաև, որ «Հըզբոլլահը» և «Հուսիներն» ահաբեկչական կազմակերպություններ չեն, այլ դիմադրական ուժեր ահաբեկչական պետություններ Իսրայելի և ԱՄՆ-ի նկատմամբ: Ինչ վերաբերվում է Իրանում մարդու իրավունքների խախտմանը, ապա այդ մեղադրանքը ևս կեղծ է, քանի որ իբրև այդպիսին ներկայացվում է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի գործակալների, կամակատարների կողմից գունավոր հեղափոխության կամ պետական հեղաշրջման փորձի ճնշումն Իրանի օրենսդրության շրջանակներում:
ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները ներառում են գրեթե ամբողջական առևտրային և ֆինանսական էմբարգո, որն արգելափակում է իրանական նավթի արտահանումը և երկրի բանկերի մուտքը համաշխարհային համակարգ: Սահմանափակումներ են մտցվել նաև էներգետիկ ոլորտում, պատժամիջոցներ որոշակի անձանց ու կազմակերպությունների, ինչպես նաև ռազմարդյունաբերական համալիրում ներդրումների նկատմամբ:
Մերձավորարևելյան դիվանագետները, «Известия»-ի փոխանցմամբ, կասկածում են Օմանի բանակցություններում ԱՄՆ-ի և Իրանի համաձայնության հնարավորությանը: Թրամփը երեք պայման է առաջ քաշել՝ միջուկային ծրագրի դադարեցում, բալիստիկ հրթիռների կրճատում և վերոնշյալ «ահաբեկչական» խմբավորումներին աջակցելուց հրաժարում: Մինչդեռ Իրանը կտրականապես մերժում է հրթիռային ներուժին վերաբերվող սահմանափակումները։ Նշենք, որ ԱՄՆ- Իրան բանակցությունների հաջորդ փուլը նախատեսված է այս շաբաթ, սակայն այն կարող է չկայանալ, եթե Իսրայելը որոշի միայնակ հարվածել Իրանին, ինչով արդեն սպառնացել է:
Արթուր Հովհաննիսյան
Հեղինակի նյութեր
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
-
Ասում են… Պարադիգմի կտրուկ փոփոխությունը և անցումը դեպի Եվրամիության հարթակ, մեր կարծիքով, անխուսափելիորեն կապված կլինի ՀՆԱ-ի անկման և հայկական բիզնեսին, տնտեսությանն ու Հայաստանի հասարակ քաղաքացիների կենսամակարդակին լուրջ հարվածների հետ։
-
Ասում են… Դոնալդ Թրամփի գլխավորած հանրապետական վարչակազմի ԱՄՆ-ում իշխանության վերադարձով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային գործընթացների Վաշինգտոնի ըմբռնումը նոր հարթություն է ձեռք բերել: Հունվարի 15-ին Սենատում այս հարցի վերաբերյալ նոր պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն շատ խոսուն հայտարարություններ արեց։
-
Ասում են Եթե ինչ-որ մեկը սեփական պատմությունը խեղաթյուրում է թշնամու բարեհաճությանը արժանանալու համար, նա հարգանքի արժանի չէ: Թուրքիան Հայաստանի հավերժական թշնամին է, նրանք հավերժական անեծքի տակ են հայոց կոտորածը կազմակերպելու համար:
-
Ասում են… «Զանգեզուրի միջանցքը» ներկայիս տեսքով մաքուր թուրքական պրոյեկտ է: Այդ միջանցքով Ադրբեջանը ոչնչից ստանալու է տարեկան 1,5 մլրդ դոլար եկամուտ, իսկ Թուրքիայի առջև բացվելու են Կասպից ծովի դարպասները, և մուտք է գործելու Կենտրոնական Ասիա
-
Ասում են Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը Զանգեզուրի միջանցքի մասին ոչ մի նոր բան չի ասել Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որն ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ։ Միևնույն ժամանակ, հայտնի չէ, թե այս հարցում Հայաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ինչպես են «ընտելանալու» միմյանց:
-
Ասում են… Ռուսաստանի տարածքին հեռահար ճշգրիտ զենքերով հարվածներ հասցնելու հնարավորություն ՈՒկրաինայի ԶՈՒ-ն չունի, հետևաբար, եթե հայտարարվում է, որ ՈՒկրաինային թույլատրվում է նման հարվածներ հասցնել, ապա դա նշանակում է, որ ՆԱՏՕ-ն ուղիղ մտնում է կոնֆլիկտի մեջ Ռուսաստանի հետ
Տարածաշրջանային
Աշխարհն անորոշություններով լի բարդ ճամփաբաժանի առաջ է
Եթե աշխարհի ներկա վիճակին նայում ենք այն դեպի կայունություն ու խաղաղություն տանելու տեսանկյունից, ապա, նախ և առաջ, պետք է պարզենք ներկա անկայուն ու ճգնաժամային վիճակի արմատն ու բուն պատճառը։Իսկ դա իշխանության հարցն է աշխարհի մակարդակով և մրցակցային պայքարը դրա համար...
